Neden Benimle Çalışmalısın?

Merhaba, ben klinik psikolog Elif Koç. 2021 yılında Tobb Etü Psikoloji lisans bölümünden mezun oladuktan sonra yine aynı yıl içinde İstanbul Gelişim Üniversitesi Klinik Psikoloji alanında tam burslu olarak yüksek lisans eğitimime başladım ve tamamladım. Ve o zamandan beri de yetişkinler, çocuklar ve dolayısıyla da ebeveynlerle çalışmaktayım. Bu mini rehber, yetişkinlerle nasıl çalıştığımı açıklamak için oluşturduğum bir rehber.Size burada kendimden, eğitimimden ve yeterliliğimden bahsetmenin önemli olduğunu düşünsem de asıl anlatmak istediğim şey seanslarda nasıl çalışıyorum, neden böyle çalışıyorum biraz bundan bahsetmek aslında.Çünkü, psikoloğa gitmek, iyi bir psikoloğa gitmek konusunda çoğu kişinin kafasının karışık olduğunun farkındayım. Ve danışanlarımın ya da etrafımdaki kişilerin geçmiş psikolog deneyimlerini -ki bazılarının psikolog bile olmadığını söylemeliyim ☹ - dinledikten sonra bir bilgiledirme yapmanın önemli olduğunu ve bu sürece başlamak isteyenlerin de ne ile karşılaşmaları gerektiğini bilmelerinin hakları olduğunu düşünüyorum.O zaman başlayayım anlatmaya.

 

Psikolojik destek süreci, insanların zorlandığı problemler karşısında işin içinden kendileri çıkmadıkları zaman başvurdukları bir yoldur aslında. Ama hemen şunu belirtmeliyim ki gittiğiniz psikolog size tavsiye vermeyecek. Bunu böyle yapmalısın, bunu bu şekilde yaparsan daha iyi olur bence gibi cümleler kurmayacak. Bunlarla karşılaştığınız an o kişinin herhangi birinden farkı kalmaz, öznel düşünceler yol göstericiniz olamaz. Farkındayım ki o zaman şu soru gelebilir aklınıza. E çözümü bilsem ben zaten gitmem psikoloğa, bana tavsiye vermeyip çözüm sunmayacaksa ne olacak? Evet bu cümleyi kuruyorsanız size hak veriyorum, ve hemen cevabı veriyorum.Eğitim sürecimizde bize öğretilen şey; problemlerin olumu nasıl olur, ne başlatır bu problemi, neden hala devam ediyor, nasıl kontrol altına alınabilir, kişi nasıl günlük rutinini sağlıklı şekilde sürdürebilir gibi soruların cevapları aslında. Ve bunların hepsinin altında bilimsel bir yön var. Duygu- düşünce- davranış kalıpları nasıl birbirini etkiler, düşüncelerimizi nasıl değiştirebiliriz, davranışlarımızı nasıl şekillendirebiliriz, bir duyguya karşı nasıl tolerans sağlayabiliriz gibi şeyler. Bunlarla aklınızı çok karıştırmak istemem, seanslarda sizin getirdiğiniz problem üstünden zaten hepsini somutlaştırıyor oluyoruz; fakat demek istediğim şu ki, yapılan çalışmalara göre yetkin bir psikolog- ki bu danışanlarla yapılan çalışmalar sonucu gözlemlenmiş- terapistin probleme karşı uyguladığı yönergenin, adımların etkili şekilde kullanılması olarak belirtilmiş. Psikoloğun yaşı, tecrübesi, karakterist özellikleri, kendi hayat deneyimlerinin ise etkisi bulunmamış (kaynakçayı ekledim). Bir diğer değişken ise danışan ve terapist arasında kurulan güvenli, seans içerisindeki ilişki, ki buna da terapötik bağ diyoruz. Yani buradan şu sonuç çıkıyor. Psikoloğumun eğitim seviyesi, yönergeleri uygulama becerisi yeterli mi& iyi bir bağ kurabilir miyim? Şimdi bunları nasıl anlarız, size hemen bahsedeyim. Öncelikle lisans mezunu mu, yüksek lisansını klinik psikoloji alanında mı yapmış lütfen sorun ve diplomalarını görmek isteyin. Bazen çekinirim gibi cevaplar alıyorum fakat biz bu soruları aldığımız zaman çok mutlu oluyoruz karşımızda bilinçli bir kişi var diye. Eğer o kişi kaçamak cevaplar veriyorsa hemen uzaklaşmalısınız. Konu insan psikolojisi olunca bunu kullanmak isteyen tahmin edemeyeceğiniz kadar çok kişi var maalesef.

 

Benim hayatım çok zor, çözümleri biliyorum, yaşım büyük, yol gösteririm gibi cümelerin etkisinin olmadığını söylemiştik zaten. Sonrasında ne eğitim almış, neden seçtiği ekolle- yöntemle- çalışıyor, bunu sorun. Sürece bağlı, kişiye göre çok değişkenlik gösterir gibi cevaplar alıyorsanız da muhtemelen yanlış yerdesiniz. Peki hangi yöntem güvenilir?Bilişsel davranışçı terapi denen bir ekol var. Yani kısaca duygu, düşünce ve davranışlarınız arasındaki bağlantıyı size sunarak nasıl bir değişim oluşturabileceğinizi anlatıyor. Bu yaklaşım; kaygı sorunları, fobiler, depresyon, travma sonrası stres bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk (okb), genel kaygı bozukluğu, panik bozuklujk, agarafobi gibi problemlerde etki düzeyi orta- yüksek şeklinde kanıtlanmış ve diğer ekollerin etki seviyesinden daha yüksek bulunmuş, yani en etkili yöntem olarak değerlendirebiliriz (kaynakçada ekledim). Fakat burada da dikkat etmek gereken bir nokta var. Her bilişsel davranışçı terapi yaklaşımı ile çalışıyorum diyen psikolog aynı şekilde çalışmıyor. Mesela ikinci dalga BDT (a la Beck/ Ellis Bilişsel terapi) ya da Klinik Davranış analizi temelli BDT gibi. 10dan fazla BDT yaklaşımı bulunuyor. Yani demek istediğim şey ben BDT çalışan bir psikologla çalıştım işe yaramadı dememeniz, nasıl çalıştı, hangi kısma vurgu yaparak çalıştı, duygu mu düşünce mi yoksa davranış mı? Yapılan çalışmalar, davranışa vurgu yaparak ilerlemenin – Klinik Davranış Analizi- daha etkin olduğunu göstermiştir.

 

Yani size kısa bir örnek vereyim: diyelim sosyal ortamlarda insanlarla iletişim kurarken kaygılanıyorsunuz, hatta sırf bu kaygınızan dolayı bazı etkinliklere gitmiyorsunuz. Bazen şunu diyebilirsiniz: herkesi bana bakmadığını biliyorum, kekelesem de bi şey olmaz, aslında bi şey olmayacağını biliyorum ama yine de yapamıyorum. Bakın ne oldu burada? Aslında düşüncesel olarak zate farkındalığız var, ama yine de davranışı gerçekleştirmek konusunda zorlanıyorsunuz. Seanslarda sadece, ya da ağırıklı olarak diyelim, düşünce çalışırsanız, bakış açınızı değiştirmeye, alternatif başka düşünceler oluşturmaya çalışırsanız, evet gerekli bir adım, ama yeterli olmayacaktır. İşte tam da bu yüzden davranışla çalışma kısmını devreye sokmak gerekiyor. Ne demek istiyorum? Kısaca bu örnek üstünden şöyle bahsedeyim: biriyle tanışırken kekeleyeceğim, aslında bi şey olmaz ama rezil de olabilirim, kötü hissederim. Dediniz. Tamam o zaman bu düşüncenizi bir test edelim. Nasıl edeceğiz? O davranışı gerçekleştirerek. Yani biriyle tanışarak. Bir bakalım kekeleyecek misiniz, kekelerseniz ne olacak, ne düşüneceksiniz, rezil olacak mısınız? Düşünce asıl böyle çalışılır, yani davranışlarımızla onun üstüne gidip test ederek. Yapılan çalışmalar bunu gösteriyor. Düşünce ile çalış evet, ama sonra davranış ile test et, sonra bi tekrar bakalım düşüncene, sonra bir adım üste çıkalım, sırada ne var mesela topluluk karşısında konuşmak. Farkındaysanız sırada ne var dedim. Yani davranışla çalışırken de ne yapamıyorsun tamam şimdi o zaman onu yapmayı deneyeceğiz demiyoruz elbette, yapabilseniz zaten yapardınız, işte tam da bu sebeple bu aşamada kaygı yaratan durumları sıralıyoruz. Yapabileceğiniz kadar kolay ama yaptığınızda başarı hissedebileceğiniz kadar da zor davranış egzersizleri ile ilerliyoruz. Bilimsel olarak etki düzeyi yüksek olacak şekilde kanıtlanmış yöntem işte bu. Bu sebeple ben de klinik davranış anaizi temelli Bilişsel Davranışçı Terapi yaklaşımı ile çalışıyorum.

 

Bir de EMDR (Eye movement Desensitization and Reprocessing) diye adlandırılan bir ekol var ki bu ekol şu ana kadar travma sorunlarında etkin- yüksek seviye olarak bulunmuş. Diğer problemlerde şu an için etki düzeyi daha düşük, biraz karışık bulgular bulunmuş (kaynakçada ekledim) Bu sebeple de travma çalışırken sürece, kişinin farkındalık seviyesine vb. bağlı olarak bu ekolü de tercih edebiliyoruz.Kısaca şunu demek isterim, çalıştığım ekolü belirlerken kendimi iyi hissettiğim, bana yakın gelen ya da uygulamayı sevdiğim yaklaşımı belirlemiyorum. Mesele ben değilim ki, mesele danışanlar, mesela sizsiniz. O sebeple etki düzeyi diğer ekollere göre daha yüksek ve etkin olduğu kanıtlanmış yöntemleri uygulamanın hem sorumluluğum hem de sizin hakkınız olduğunu düşünüyorum. Bu doğrultuda eğitimlerimi tamamlıyor, her daim kendimi geliştirmeyi de ilke ediniyorum. Etkinliği en yüksek olarak kanıtlanmış yöntemlerden, psikoloğunuzun süreç içindeki adımları doğru uygulamasının gerekliliğinden bahsettik.

 

Ama bir de verimliliğin diğer etkeni vardı: terapötik bağ. Terapötik bağ, az önce de bahsettiğim gibi terapistinizle aranızdaki kurduğunuz bağ demek. Size güven veriyor mu, sizi geçiştiriyor mu, çok mu soğuk geldi, fazla mı sıcakkanlı geldi, bunun gibi özellikler aslında terapötik bağı şekillendiren şeyler. Bunu da psikoloğunuzla tanıştığınızda anlayabilir, sorularınızın cevaplarını net şekilde alabildiğiniz zaman kurabilirsiniz. O sebeple tavsiyem şu ki- burada tavsiye verebilirim 😊- sürece başlamadan önce bir ön görüşme yapabilirsiniz, psikoloğunuz böyle bir imkan tanıyorsa. Bu konuyla ilgili olarak kendimle ilgili olarak şunu söyleyebilirim. Evet tavsiye vermem, bence böyle yap demem, sen bi de benim başıma gelenleri dinle demem, saçmalama bu da dert mi demem, ya da nasıl böyle şeyler yaşadın dayanılmaz buna da demem, fakat insan oluğumu da saklamam. Espiri yapabilirim, espirilerinize gülebilirim, bunu duyduğuma mutlu oldum, buna evet üzüldüm diyebilirim, seans dışında aklıma gelebilirsiniz, acaba belirlediğimiz egzersizi denedi mi diye düşünebilirim, robotik bi yerde değilim, fakat etik sınırlar içinde 😊 ama tabi ki herkesin herkesle enerjisi tutmayabilir, birine çok sert birine çok yumuşak gelebilir, o yüzden dilerseniz 15-20 dakikalık online bir ön görüşme gerçekleştirebiliriz. Hem varsa sorularınız cevaplamak için, hem de süreç öncesi tanışmak için. Bunun için bana telefon ya da iletişim kısmında dolduracağın form yolu ile ulaşabilirsiniz.

​